Nieuwe aanbevelingen smartengeld per 1 januari 2026
Wat betekenen de Rotterdamse schaal en de rechtspraak écht voor slachtoffers?
Introductie
De Rechtspraak heeft deze maand nieuwe aanbevelingen vastgesteld voor de begroting van smartengeld. Vanaf 1 januari 2026 vormt de Rotterdamse schaal het expliciete uitgangspunt bij de bepaling van immateriële schade.
Dat klinkt technisch. Maar de gevolgen zijn groot.
Niet alleen voor rechters maar vooral voor slachtoffers van letselschade en voor de manier waarop hun leed wordt gewaardeerd.
In dit artikel leggen we uit wat er verandert, wat hetzelfde blijft en waar het echte juridische spanningsveld zit.
Inhoudsopgave
Wat heeft de Rechtspraak besloten?
In opdracht van de Raad voor de Rechtspraak zijn door onderzoekers van de Erasmus Universiteit Rotterdam aanbevelingen opgesteld voor de begroting van smartengeld op grond van artikel 6:106 BW.
Deze aanbevelingen:
- gelden vanaf 1 januari 2026;
- hanteren de Rotterdamse schaal als uitgangspunt;
- zijn bedoeld om meer rechtseenheid en voorspelbaarheid te creëren;
- zijn niet bindend, maar richtinggevend.
De Rotterdamse schaal: wat is dat precies?
De Rotterdamse schaal is een systematiek waarbij smartengeld:
- wordt ingedeeld naar aard en ernst van het letsel of de normschending;
- per categorie werkt de schaal met bandbreedtes;
- is gebaseerd op het huidige niveau van Nederlandse smartengeldbedragen (geen normatieve verhoging).
Belangrijk: De schaal is geen rekentool en geen plafond. Het is een referentiekader.
Zes aanbevelingen die de praktijk veranderen
1. Bandbreedtes zijn geen grenzen
Rechters mogen boven of onder de bandbreedte uitkomen, mits goed gemotiveerd.
Juist dát moet rechtseenheid versterken, niet beperken.
2. Leeftijd telt zwaar bij blijvend letsel
Bij blijvend letsel:
- +25% voor kinderen t/m 14 jaar
- +15% voor jongeren en jongvolwassenen van 15–29 jaar
Deze opslag mag boven de bandbreedte uitkomen.
3. Ernstige verwijtbaarheid en opzet tellen mee
Bij ernstige verwijtbaarheid of opzet:
- opslag van 10–25% mogelijk;
- geen opslag bij risicoaansprakelijkheid;
- opnieuw: bandbreedte is geen maximum.
4. Geen stapeling van percentages
Leeftijds- en opzetcorrecties worden los berekend en opgeteld, niet vermenigvuldigd.
5. Meervoudig letsel: nieuwe weegmethode
- zwaarste letsel: 100%
- tweede letsel: 50%
- overige letsels: meewegen als factor
Een duidelijke breuk met willekeurige cumulatie.
6. Duur van het letsel expliciet meegewogen
- kortdurend: herstel < 6 maanden
- langdurig: herstel tot 2 jaar
- blijvend: klachten > 2 jaar
De medische eindtoestand is niet doorslaggevend; de duur en uitkomst van het letsel wel.
Wat betekent dit voor slachtoffers?
Meer houvast — maar geen automatisme
De aanbevelingen brengen structuur. Maar erkenning van leed blijft mensenwerk.
Juist bij:
- whiplash,
- chronische pijn,
- psychisch letsel,
- jonge slachtoffers,
zal het debat verschuiven naar:
hoe goed het individuele verhaal juridisch wordt onderbouwd.
Wat betekent dit voor letselschadepraktijken?
Voor belangenbehartigers geldt:
- onderhandelingen worden inhoudelijker;
- verwijzen naar “vergelijkbare uitspraken” alleen is niet meer genoeg;
- de persoonlijke impact moet juridisch scherp worden verbonden aan de schaal.
Wie de aanbevelingen niet beheerst, loopt achter.
Let op: dit is géén verhoging van smartengeld
Een belangrijke nuance.
De Rechtspraak benadrukt expliciet:
- de schaal is gebaseerd op bestaande bedragen;
- normatieve verhoging is niet het uitgangspunt;
- periodieke evaluatie en indexatie volgen nog.
Wel wordt gewerkt aan een aparte aanbeveling over wettelijke rente.
Conclusie
De aanbevelingen markeren een kantelpunt.
Niet omdat smartengeld ineens hoger wordt. Maar omdat willekeur plaatsmaakt voor structuur — zonder het individu uit het oog te verliezen.
Voor slachtoffers is dat heel hoopgevend. Voor verzekeraars echter confronterend.
En voor de rechtspraak: een nieuwe balans.
Dit is ook interessant voor jou: Kennisbank Smartengeld