Mantelzorg en letselschade: wat zijn uw rechten?

Na een ernstig ongeval verandert uw leven vaak ingrijpend. Wat eerst vanzelf ging, kost nu moeite. Misschien kunt u niet meer zelfstandig het huishouden doen. Misschien heeft u hulp nodig bij persoonlijke verzorging, administratie of vervoer. Of bent u afhankelijk geworden van begeleiding bij dagelijkse activiteiten.

In veel gevallen springen partner, ouders, kinderen of vrienden bij. Zij helpen u waar nodig. Dat noemen we mantelzorg.

Wat veel slachtoffers niet weten, is dit:

Mantelzorg is niet “gratis hulp”.
Mantelzorg kan onderdeel zijn van uw letselschadevergoeding.

Op deze pagina leggen wij helder uit:

• wanneer mantelzorg als schade wordt gezien
• wat het verschil is tussen Wmo-ondersteuning en letselschade
• wat er gebeurt als de gemeente minder hulp toekent dan nodig
• hoe overbelasting van uw partner juridisch wordt beoordeeld
• en waar u recht op heeft tegenover de aansprakelijke partij

Mantelzorg: vanzelfsprekend, maar juridisch relevant

Als u afhankelijk bent van uw partner of familie, voelt dat vaak vanzelfsprekend. U bent dankbaar dat iemand voor u klaarstaat. Veel slachtoffers zeggen:

• “Hij doet het met liefde.”
• “Zij vindt het niet erg.”
• “Dat hoort toch bij een relatie?”

Maar in juridische zin is dat niet doorslaggevend.

Wanneer uw partner:

• structureel het huishouden overneemt
• u helpt bij wassen en aankleden
• uw administratie beheert
• meegaat naar artsen en therapie
• ’s nachts beschikbaar moet zijn
• toezicht houdt vanwege cognitieve beperkingen

dan verricht hij of zij werkzaamheden die anders door professionele hulpverleners zouden worden uitgevoerd.

En in het aansprakelijkheidsrecht geldt een duidelijk uitgangspunt:

De aansprakelijke partij moet u zoveel mogelijk brengen in de situatie waarin u zonder ongeval zou hebben verkeerd.

Dat betekent dat noodzakelijke zorg – ook als die door familie wordt verleend – een economische waarde vertegenwoordigt. Die waarde kan onderdeel zijn van uw schadevergoeding. Ook als uw partner geen verlies aan verdienvermogen heeft.

Het verschil tussen Wmo, mantelzorg en letselschade

Veel slachtoffers krijgen te maken met de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015). Via uw gemeente kunt u ondersteuning aanvragen, zoals:

• huishoudelijke hulp
• begeleiding
• woningaanpassingen
• vervoersvoorzieningen

De gemeente beoordeelt uw aanvraag via een zogenoemd “keukentafelgesprek”. Daarbij wordt gekeken naar:

• uw zelfredzaamheid
• uw sociale netwerk
• wat uw partner of familie kan doen
• wat als “gebruikelijke hulp” wordt gezien

Maar het is belangrijk om te begrijpen:

De Wmo is een sociale voorziening.
Letselschade is een civiel recht.

Dat zijn twee verschillende systemen.

De Wmo biedt ondersteuning vanuit de overheid. Letselschade is volledige schadevergoeding door degene die het ongeval heeft veroorzaakt.

Wat de gemeente toekent, bepaalt niet automatisch de omvang van uw schade.

Wat als de gemeente minder hulp toekent?

Het komt regelmatig voor dat:

• minder uren huishoudelijke hulp worden toegekend dan medisch nodig is
• begeleiding wordt beperkt
• wordt verwezen naar “eigen kracht”
• wordt verwacht dat uw partner meer doet
• woningaanpassingen worden geweigerd (“u kunt ook verhuizen”)

Dat kan frustrerend zijn. Zeker als u al veel energie verliest aan uw herstel.

Maar belangrijk om te weten:

Als u 6 uur hulp nodig heeft en de gemeente 2 uur toekent, dan ontstaat er een verschil van 4 uur. Dat verschil is schade. En die schade kan worden verhaald op de aansprakelijke partij. Uw recht op volledige schadevergoeding mag niet afhankelijk worden van gemeentelijk beleid of bezuinigingen.

Gebruikelijke hulp: waar ligt de grens?

In Wmo-procedures wordt vaak gesproken over “gebruikelijke hulp”. Dat is hulp die partners normaal gesproken aan elkaar geven.

Denk aan:

• incidenteel koken
• een boodschap doen
• lichte huishoudelijke taken

Maar structurele, intensieve of langdurige zorg gaat meestal verder dan gebruikelijk.

Voorbeelden van zorg die doorgaans niet meer als “gebruikelijk” wordt gezien:

• dagelijkse persoonlijke verzorging
• volledige overname van huishoudelijke taken
• toezicht bij cognitieve beperkingen
• nachtelijke beschikbaarheid
• langdurige administratieve begeleiding

In een letselschadezaak wordt daarom gekeken naar:

• de aard van de hulp
• de frequentie
• de duur
• de medische noodzaak

Niet alleen naar wat binnen een relatie normaal zou zijn.

Overbelasting van uw partner

Mantelzorg kan zwaar zijn. Zeker wanneer:

• de zorg dagelijks nodig is
• de situatie langdurig is
• er sprake is van gedrags- of cognitieve veranderingen
• uw partner daarnaast werkt en het gezin draaiende houdt

Overbelasting is geen zeldzaamheid. Het komt regelmatig voor dat partners klachten ontwikkelen zoals:

• vermoeidheid
• spanningsklachten
• burn-out
• relatieproblemen

In juridische zin is overbelasting een belangrijk signaal dat:

• de zorg structureel is
• professionele ondersteuning nodig kan zijn
• de situatie niet duurzaam is

Bij de schadebegroting wordt daarom niet alleen gekeken naar de huidige situatie, maar ook naar de toekomst. Soms is het realistischer om uit te gaan van gedeeltelijke professionele vervanging van mantelzorg.

Toekomstige zorgbehoefte

Letselschade draait niet alleen om het heden, maar ook om de toekomst.

Als u blijvende beperkingen heeft, wordt beoordeeld:

• hoe lang zorg nodig zal zijn
• of uw partner dit structureel kan blijven doen
• wat er gebeurt bij verandering van omstandigheden
• hoe uw situatie eruitziet over 10, 20 of 30 jaar

Mantelzorg kan dus ook worden meegenomen in een toekomstige schadeberekening. Het gaat dan niet om emotie, maar om objectieve beoordeling van uw zorgbehoefte.

Moet u eerst alles via de gemeente regelen?

Soms wordt door verzekeraars gezegd:

“U moet dit eerst via de Wmo aanvragen.”

Dat hangt af van de situatie. Het kan verstandig zijn om voorzieningen aan te vragen, maar uw recht op schadevergoeding mag niet afhankelijk worden van langdurige bestuursrechtelijke procedures. Uw civiele schade staat los van de vraag of een gemeente iets toekent. In sommige gevallen wordt rekening gehouden met ontvangen voorzieningen (bijvoorbeeld om dubbele vergoeding te voorkomen), maar dat betekent niet dat de gemeente uw schade begrenst.

Praktische stappen als u afhankelijk bent van mantelzorg

Als u afhankelijk bent van hulp van uw partner of familie, is het verstandig om:

1. Bij te houden hoeveel uur hulp u ontvangt.
2. Concreet te noteren welke taken worden overgenomen.
3. Medische stukken te bewaren waarin uw beperkingen worden beschreven.
4. Wmo-beschikkingen te bewaren.
5. Overbelasting tijdig met uw huisarts of specialist te bespreken.

Een duidelijke onderbouwing voorkomt discussie en geeft rust in uw letselschadezaak.

U hoeft dit niet alleen te dragen

Een ongeval raakt niet alleen u, maar ook uw gezin. Het is niet de bedoeling dat uw partner of familie structureel de gevolgen blijven opvangen zonder dat daar compensatie tegenover staat.

Het aansprakelijkheidsrecht is duidelijk:

Degene die schade veroorzaakt, moet die schade volledig vergoeden.

Dat geldt ook voor:

• huishoudelijke hulp
• begeleiding
• toezicht
• administratieve ondersteuning
• toekomstige zorg

Bent u afhankelijk van mantelzorg en twijfelt u of dit correct wordt meegenomen in uw letselschadezaak?

Wij staan uitsluitend slachtoffers bij en adviseren u graag vrijblijvend over uw situatie.

• Mantelzorg bij letselschade
• Mantelzorg bij letselschade – krijgt u vergoeding voor de zorg die u thuis ontvangt?

Meer informatie over mantelzorg? Bezoek Mantelzorgelijk.nl